Choreografiecursus: Een scène leren of vrij dansen?

In choreografieles leer je een geplande reeks bewegingen. Niet alleen de passen liggen vast: ook looproutes, kijkrichtingen, pauzes en muzikale accenten kunnen bij de choreografie horen. Als je een bepaalde dansscène op het scherm wilt herhalen, is die koppeling handig. De gezamenlijke stop moet dan precies komen op het moment waarop de muziek daar ruimte voor biedt.

De les verdeelt de reeks meestal in overzichtelijke stukken en voegt die daarna samen. Tellen maakt de volgorde concreet; later helpen hoorbare accenten je om niet alleen cijfers af te werken. Een beweging kan technisch correct zijn en toch te vroeg komen. Het leerdoel omvat daarom de samenhang tussen beweging, timing en effect.

Vaste reeksen zijn zeker niet alleen bedoeld voor optredens. Ook een Quickstep-figurencombinatie van drie onderdelen gebruikt een vaste volgorde om overgangen begrijpelijk te maken. Het verschil zit erin of die volgorde het gewenste eindresultaat is of een oefenkader om later mee te variëren. Een concrete filmscène, zoals de Grease Hand Jive, herken je daarentegen aan terugkerende bewegingsmotieven.

Een filmscène laat je zien in welke richting een lichaam beweegt, maar niet altijd hoe de beweging ontstaat. Camerastandpunt, montage en kleding kunnen voetcontact of gewichtsverplaatsingen verhullen. Wie alleen de zichtbare vorm kopieert, heeft daarom misschien de arm op de juiste plek, maar staat op de verkeerde voet voor de volgende stap.

Dans techniek houdt zich bezig met deze voorwaarden: een stabiele stand, bewegingscoördinatie, ritme en gecontroleerde overgangen. Bij partnerdans komen daar contact en het afstemmen op elkaars bewegingsintenties bij. Dat je een gezamenlijke draai uit je hoofd kent, betekent nog niet dat je die betrouwbaar kunt leiden of volgen met een andere danspartner.

Een voorbeeld is de gewichtsverplaatsing in de Slowfox: de bewegingsstroom ontstaat niet alleen door grote passen, maar door de manier waarop je lichaam over de steunvoet verder beweegt. Zulke principes blijven nuttig wanneer de volgorde verandert.

Choreografie en danstechniek zijn daarom geen tegenpolen. Ook een vaste reeks vraagt om technisch werk. Het verschil is of je een bepaalde passage wilt stabiliseren of leert een principe in meerdere situaties toe te passen. Op elkaar lijkende lesmomenten kunnen daardoor verschillende doelen dienen.

De keuze tussen choreografie en danstechniek wordt duidelijker als je je het moment na de les voorstelt. Wil je dezelfde muziek opzetten en de gewenste scène met begin en einde dansen? Dan is de vaste reeks een logisch uitgangspunt. Je kunt aan precisie werken zonder steeds nieuwe bewegingen te hoeven bedenken.

Wil je juist op een ander passend nummer dansen, dan heeft je vaardigheid meer speelruimte nodig. Overdraagbare stijlprincipes maken het mogelijk om bewegingen te kiezen, de omvang ervan aan te passen en overgangen opnieuw vorm te geven. Vrij dansen betekent daarbij niet dat je alle regels loslaat. Ritme en bewegingsprincipes die kenmerkend zijn voor de stijl blijven houvast bieden.

Beide kunnen in dezelfde les aan bod komen. Een korte choreografie dient dan als gezamenlijk materiaal om een bewegingsprincipe te leren. Als daarna de muziek verandert of de volgorde wordt losgelaten, krijg je de kans om het geleerde toe te passen. Als elke herhaling hetzelfde blijft, oefen je vooral deze versie.

Ook de wens om een cursus filmchoreografie te volgen kan dus twee betekenissen hebben: de scène nadoen of de bewegingstaal ervan begrijpen. Geen van beide doelen is alleen maar uitdagender omdat het vastligt of vrij is. Het gaat erom welk resultaat je echt wilt gebruiken.