Burlesque zonder uitkleden: het kostuum speelt mee

Een jas is in eerste instantie kleding. Op het podium kan die daarnaast een uniform, een schild of een trots getoond bezit zijn. Welke betekenis zichtbaar wordt, hangt af van hoe je ermee omgaat. Strijk je nuchter je revers glad, dan komt dat anders over dan wanneer je diezelfde plek presenteert als een kostbare vondst.

Bij burlesque zonder striptease vormt die relatie de basis van de kostuumactie. Het publiek moet een bewuste keuze kunnen herkennen, niet zomaar een handeling. Een aanraking van de kraag krijgt betekenis als je er aandacht aan schenkt en daarna anders verder speelt. Wie daarentegen tijdens het dansen voortdurend de kleding goed trekt, laat in eerste instantie alleen een praktische aanpassing zien.

Vaak is één opvallend detail genoeg: een brede kraag, een contrasterende voering of een soepel vallende doek. De rest van de kleding mag gerust eenvoudig blijven. Zo trekken niet meerdere bewegende stoffen tegelijk de aandacht. Hoe je de aandacht verlegt tussen het kledingstuk en je publiek, lees je op de pagina over blikregie in burlesque. Hier telt vooral welke rol je kostuum op dat moment krijgt: wordt het getoond, herschikt of demonstratief ongemoeid gelaten?

Openen betekent niet automatisch ontkleden. Als je een revers naar buiten omslaat, kan er een verrassend kleurrijke voering tevoorschijn komen. De jas blijft aan, het shirt eronder bedekt je bovenlichaam. Je onthult een ontwerpdetail. Daarvoor hoeft een sluiting niet verder open dan nodig is om het geplande deel zichtbaar te maken.

Bij het omslaan verandert de schikking. Een brede doek, eerst losjes over beide schouders gedrapeerd, ligt daarna als een sjerp aan één kant. Daardoor kan een nonchalante uitstraling plotseling feestelijk lijken. Het materiaal blijft bij je, de nieuwe positie ervan brengt de boodschap over. Korte, overzichtelijke bewegingen met de stof helpen om de verandering herkenbaar te maken, zodat het niet op verstrengeling lijkt.

Bewust iets behouden vraagt daarentegen om een zichtbaar verband met de mogelijke verandering. Je hand reikt naar een knoop van je jas, houdt stil en strijkt in plaats daarvan de gesloten jas glad. Zo laat je zien dat je een keuze maakt. Als je kleding gewoon onaangeroerd blijft, is dat nog geen gespeelde kostuumhandeling.

Alle drie de mogelijkheden kunnen passen bij een muzikaal accent. Een korte klank benadrukt bijvoorbeeld het openslaan van het revers, een langere toon geeft een wisseling met een doek de tijd. Je hoeft daarvoor niet elke tel uit te beelden of het hele nummer rond sluitingen op te bouwen.

Een kostuumactie wordt leesbaar door contrast, positie en bewegingsbaan. Daarvoor heeft niemand een smalle taille, lange benen of een bepaalde genderpresentatie nodig. Een open revers kan op verschillende lichamen dezelfde ontdekking laten zien. Een sjerp kan autoriteit uitdrukken, zonder dat die rol aan een gender gebonden is.

Kies de positie van het detail op basis van hoe je daadwerkelijk beweegt. Als een schouderbeweging voor jou prettig voelt, kan daar een doekwisseling plaatsvinden. Als kleinere armbewegingen beter bij je passen, draagt een goed bereikbaar revers het idee. Zittend geldt dezelfde scenische logica, alleen het zichtbare oppervlak en de bewegingen van de stof veranderen. Ook platte schoenen passen bij deze acties, want de uitdrukking zit niet in de hakhoogte.

Zware stof reageert anders dan lichte stof. Wijde mouwen kunnen het detail verbergen, een strakke sluiting kan de beweging onderbreken. Zulke eigenschappen hebben te maken met het materiaal, ze zijn geen oordeel over je lichaam. Om de actie te herhalen, helpt het om één kostuumactie los van lange dansreeksen te oefenen. Je kunt hiervoor inspiratie halen uit korte oefenmomenten tussen de cursuslessen door. De belangrijkste vraag blijft of de beweging die je hebt gekozen de betekenis van het kledingstuk zichtbaar maakt.