Riverdance en Lord of the Dance: het verschil

Riverdance begon in 1994 als pauzeact tijdens het Eurovisiesongfestival in Dublin. Het korte optreden met Jean Butler en Michael Flatley bracht Irish Dance voor een internationaal televisiepubliek. De compositie van Bill Whelan combineerde een rustiger begin met een krachtige dansante opbouw. Door de overgang naar het grote ensemble werd precieus voetenwerk een beeld dat ook zonder voorkennis begrijpelijk was.

In 1995 volgde de avondvullende toneelproductie. Producent Moya Doherty en regisseur John McColgan ontwikkelden het televisieoptreden tot een groter geheel: Ierse afkomst, een nieuwe start, emigratie en ontmoetingen met andere culturen. Het bekende ensembleoptreden werd zo onderdeel van een avond, niet de volledige inhoud ervan.

Michael Flatley verliet Riverdance in 1995 en bracht in 1996 Lord of the Dance op de planken. Daarvoor werd eigen muziek van Ronan Hardiman gecomponeerd en ontstond een concept dat sterker gericht was op herkenbare personages. De gedeelde geschiedenis van de betrokken artiesten verklaart de gelijkenis, maar maakt van de producties geen twee versies van dezelfde show.

Als je Riverdance en Lord of the Dance met elkaar vergelijkt, vergelijk je daarom artistieke keuzes. Je vergelijkt geen twee traditionele scholen en ook geen twee vaste manieren om Irish Dance in de les te leren.

In Riverdance draagt de muziek van Bill Whelan de overgang tussen lyrische passages, ritmische dansnummers en ontmoetingen tussen verschillende muzikale kleuren. Ierse instrumentale klanken en zang maken deel uit van een groter toneelarrangement. De voetgeluiden kunnen daarbij zelf een ritmische stem vormen: je hoort niet alleen begeleidingsmuziek waarop wordt gedanst, maar een samenspel van muzikanten en dansers.

De avondvullende show opent dit verband ook voor andere danstradities. Een uitwisseling met Amerikaanse tapdans of een Flamenco-nummer verbreedt de thematische reis. Zulke ontmoetingen maken duidelijk waarom Riverdance niet zomaar één lange medley van Ierse solodansen is.

De muziek van Ronan Hardiman voor Lord of the Dance is sterker gericht op de dramatische spanning tussen personages. Herkenbare melodieën, contrasterende stemmingen en markante opbouwen helpen je om optredens, dreiging en ontknoping van elkaar te onderscheiden. Elektronische en orkestraal klinkende geluiden geven dit conflict een grootse vorm op het toneel.

Beide producties hebben rustige en snelle momenten. Het verschil zit daarom niet in akoestisch tegenover elektronisch of traditioneel tegenover modern. Doorslaggevend is welke functie de muziek vervult. Dat hoorbare eigenschappen meer uitleggen dan alleen een tempoaanduiding, blijkt ook uit de gids over wat tempo over een dans zegt en wat niet.

Irish Dance geeft beide shows een gezamenlijke bewegingstaal: snel voetenwerk, sprongen, duidelijk aangegeven ritmes en synchroon dansende ensembles. Op het podium worden deze middelen echter geselecteerd, uitvergroot en verbonden met patronen door de ruimte, gebaren of licht. Daarom is Riverdance geen eigen dansstijl. De naam duidt een productie aan die Irish Dance ensceneert voor een bepaalde avond.

Riverdance werkt voornamelijk met een thematische dramaturgie, zoals bij een revue. Je volgt beelden van saamhorigheid, een nieuw begin en ontmoetingen, niet voortdurend één hoofdpersoon met een vaste tegenstander. Een brede dansrij kan hier het gevoel van verbondenheid versterken. Een solo legt een persoonlijk accent binnen deze grotere reis.

Lord of the Dance kiest voor een duidelijker fantasyverhaal met een held, tegenstanders en een conflict tussen goed en kwaad. Daar kan dezelfde precisie van een groep ook macht of dreiging uitbeelden. Een solo krijgt betekenis door de rol van het personage, vergelijkbaar met het principe om een personage op het podium een verlangen en een ontwikkeling te geven.

De betekenis zit dus niet alleen in de pas, maar in de manier waarop die wordt gebruikt. Als je kijkt, helpt dit onderscheid je net zo goed als bij het herkennen van danskenmerken achter showeffecten: de enscenering verandert de indruk, zonder automatisch een nieuwe dansstijl te creëren.