İki zürafa Tango yapıyor: Bremen oyunu yeniden yorumluyor

2016'da steptext dance project, Theater Bremen ile ortak yapım olarak “İki Zürafa Tango Yapıyor, Bremen Adımları” adlı eseri sahneye koydu. Yapım, Gerhard Bohner'in “İki Zürafa Tango Yapıyor” eserinin bazı bölümlerini yeniden oluşturdu ve bunları Helge Letonja'nın yeni koreografisiyle bir araya getirdi. Bunu değerlendirirken iki sözcük belirleyici: bölümler ve yeni. Bu sözcükler, daha önceki eserin tamamının yeniden sahneye konmadığını açıkça ortaya koyuyor.

Yeniden oluşturulan bölümler, var olan bir koreografik çalışmaya dayanıyordu. Letonja'nın koreografisi ise özgün bir katkı sundu. Her ikisi de ortak yapımın parçasıydı, ancak farklı çıkış noktalarına sahipti. Dolayısıyla sanatsal bağlantı, yalnızca eski hareketleri yeniden uygulanabilir kılmaktan ibaret değildi. Yeni malzeme de onlarla ilişki kurdu.

Bremen'de senin için bu, dans tarihinin daha sonraki bir yapımın konusu hâline nasıl gelebileceğine dair somut bir örnek. Bağımsız bir topluluk ile bir tiyatro arasındaki iş birliği, burada tarihsel bir referansla yeni bir çalışmanın bir araya gelmesini sağladı. Bağımsız dans çalışmalarının kurumsal ortamı, Schwankhalle'nin bir dans prodüksiyon mekânı olarak rolünü anlatan sayfada açıklanıyor. Ancak “Bremen Adımları”nda odak, iki koreografik katkı arasındaki ilişkide kalıyor.

Dans alanında yeniden kurma neden zorlayıcı bir görevdir? Basit bir hareket dizisi hayal et: Bir kişi kolunu kaldırır, gövdesini döndürür ve duraksar. Sıralamayı kısaca not etmek mümkündür. Ancak bu, kolun ağır mı yoksa hafif mi göründüğünü, dönüşün aniden başlayıp başlamadığını ve duraklamanın ne kadar sürdüğünü açıklamaz. Bu farklılıklar, aynı hareketin yarattığı izlenimi değiştirir.

Bu örnek, “İki Zürafa Tango Yapıyor” filminden bir sahneyi anlatmıyor. Koreografik malzemenin neden yalnızca adımların bir listesine indirgenemeyeceğini gösteriyor. Bakış yönü, mesafe ve diğer bedenlerle kurulan ilişki de hareketin icrasına dahildir. Bir yeniden kurma, aktarılan izlerin mümkün kıldığı ölçüde bu ilişkileri yeniden ortaya çıkarmalıdır.

Karşılaştırma için, bilinen bir film sahnesinin öğrenme amaçlı bir versiyonu, hareketleri çalışabilmen için bilinçli olarak basitleştirebilir. Yeniden kurmanın amacı başkadır: Geçmişteki koreografik kararlar arasındaki bağlantıyı bulmaya çalışır. Bu nedenle yalnızca dış görünüşteki benzerlik, bir yeniden kurmanın niteliğini açıklamaya yetmez. Ayağın doğru yere basması bile, bedenin gerginliği farklı olduğunda başka bir etki yaratabilir.

Yeni bir koreografinin yeniden oluşturulmuş bölümlerin yanında yer alması, yalnızca tarihsel bir yeniden canlandırmadan farklı bir bağlam yaratır. Bunu genel bir izleyici deneyimiyle açıklayabiliriz: Kısa ve yavaşlatılmış bir hareket görüyorsun. Ardından geniş ve kapsamlı bir hareket gelirse ilki özellikle ölçülü görünebilir. Bir başka küçük hareket gelirse aynı bölüm, kesintisiz bir yoğunlaşmanın parçası gibi algılanabilir. Bağlam, algıladıklarını değiştirir.

„Bremer Schritte“ için bunun anlamı şu: Bohner'ın yeniden oluşturulmuş bölümlerini ve Letonja'nın yeni koreografisini ortak bir yapımın içindeki, birbirinden ayırt edilebilir katkılar olarak düşünmelisin. Bu bağlantı, yeni çalışmayı yalnızca bir tamamlayıcı konumuna indirgemeden eski malzemeye bakışını açabilir. Tersine, sonradan yeni bir koreografi eklenmesi tarihsel malzemeyi kendiliğinden gelişigüzel bir şeye dönüştürmez.

Bunun için açık ve kesin bir mesajı çözmen gerekmez. Gözlem ile atfetmeyi birbirinden ayırmak daha yararlıdır: Bir bölüm sana sakin ya da gergin gelebilir, ancak bundan onu kimin koreografilediği sonucu çıkmaz. Bu bakışın somut faydası, sanatsal kökeni ve şimdiki izlenimi birbirinden ayırmaktır. Böylece hem eski esere hem de yeni katkının kendi anlatımına yer kalır.