Meedansen tijdens carnaval: samen dansen zonder te oefenen

Bij dansen waaraan iedereen kan meedoen, ontstaat de vorm tijdens het samen dansen. Je doet een beweging voor, de groep neemt die over en dezelfde beweging komt terug. Niemand heeft daarvoor een vaste rol of een uit het hoofd geleerd dansje nodig. De indeling onder Dansen tijdens carnaval helpt om spontaan meedoen te onderscheiden van voorbereide optredens.

Bij meedeinen verplaats je je gewicht langzaam van de ene naar de andere kant. Zittend houd je beide voeten op de grond, staand houd je je knieën losjes. Je kunt inhaken, maar dat hoeft niet. Eén persoon kan hetzelfde ritme ook zonder aanraking meedoen. Grote zijwaartse bewegingen brengen je buren juist uit balans.

Als je een polonaise wilt dansen, volg je iemand in een rij die in beweging is. Kleine stappen zijn genoeg, ingewikkelde passen horen er niet bij. De persoon vooraan bepaalt met de route hoe makkelijk de groep kan volgen. Ruime bochten zijn duidelijker dan plotselinge omkeringen.

Dansen in een kring en in een rij bieden verschillende oriëntatiepunten: in een kring zie je de bewegingen voorgedaan worden, in een rij volg je een route. Deze basisvormen kom je ook tegen bij internationale volksdansen en kringdansen, maar dat maakt een carnavalsdans nog niet tot een traditionele volksdans.

Een bekend refrein is nog geen passende danstaak. Bij carnavalsliedjes om op te dansen is het belangrijk of je op je plek wilt blijven, gebaren wilt nadoen of door de ruimte wilt lopen. Een snel nummer hoeft niet tot snelle passen te leiden: je kunt voor de beweging elke tweede hoorbare tel gebruiken.

• Weinig verplaatsing en weinig wisselingen: Bij een meezinger zoals „Humba Täterä“ passen zittend meewiegen en losse roepbewegingen. Een rustige gewichtsverplaatsing is ook zonder de tekst te kennen goed te volgen.
• Gebaren op je plek: „So ein schöner Tag (Fliegerlied)“ leent zich voor herkenbare armbewegingen. „Das rote Pferd“ biedt aanknopingspunten voor eigen gebaren; huppen kun je vervangen door met je voet te tikken. Begin met het aanleren van één terugkerend deel.
• Lopen met oriëntatie in de ruimte: „Polonäse Blankenese“ kun je gebruiken als begeleiding bij een rij die loopt. Bij „Viva Colonia“ kun je ook een gelijkmatige loopopdracht aanbieden, in plaats van elke tekstregel uit te beelden.

Dit zijn koppelingen tussen bewegingen en liedjes, geen vaste choreografieën. Voor de kinderopvang en basisschool zijn begrijpelijke, leeftijdsgeschikte teksten belangrijk; versies voor volwassenen met verwijzingen naar alcohol passen daar niet. Een instrumentale versie kan het ritme bieden zonder moeilijke tekstinhoud mee te brengen. Bekende gebaren helpen bij het herkennen, maar te veel nieuwe signalen zijn ook bij een vertrouwd lied overweldigend.

Een eenvoudige carnavalsschijn voor kinderen blijft overzichtelijk als iedereen dezelfde basisopdracht aanhoudt. Voor de kleuterschool volstaat bijvoorbeeld een kring met vier kleine stappen naar het midden, vier stappen terug en daarna klappen op de plaats. Tel hoorbaar en doe de beweging tegelijk voor. De aantallen geven structuur aan jouw voorbeeldgroep, maar zijn geen vaste regel voor carnavalsdansen.

Op de basisschool kan dezelfde reeks een extra niveau krijgen: na het teruglopen draaien kinderen die dat willen één keer langzaam op hun plek. Wie niet wil draaien, blijft klappen. Zo dansen beide leeftijdsgroepen samen, zonder dat de jongere kinderen de moeilijkere variant hoeven uit te voeren. Zijwaartse stappen, gevolgd door de voeten bij elkaar zetten, vormen een andere eenvoudige reeks, zolang je richtingsveranderingen duidelijk laat zien.

In kleine ruimtes vervangt bewegen op de plaats het lopen. Vooruitlopen wordt marcheren, een grote armbeweging wordt een kleiner gebaar. Laat tussen de kinderen genoeg ruimte voor uitgestrekte onderarmen. Een polonaise past niet tussen dicht op elkaar geplaatste meubels.

Bij stopdans met carnaval worden alle kinderen zodra de muziek stopt stille figuren in kostuum: een robot, kat of tovenaar. Niemand valt af. Een zichtbaar stopsignaal vult de muziekpauze aan. Als de muziek weer begint, hervat iedereen de eenvoudige basisbeweging. Vermijd onverwacht rennen, zodat iedereen gecontroleerd kan stoppen.