Duitse volksdansen: stappen tussen de Alpen en de Rijn

Duitse volksdansen vormen geen gesloten repertoire. Polka, Ländler en Schottisch komen ook voor in Oostenrijk en Zwitserland, vaak met lokale namen en eigen figuren. Een naam beschrijft eerder een dansfamilie dan een choreografie die overal hetzelfde is. De Polka verspreidde zich in de 19e eeuw vanuit Bohemen tot ver buiten het Duitstalige gebied, en is daarom geen uitsluitend Duitse dans.

Bij Beierse dansen kom je naast Polka en Ländler vooral Boarischer en Schuhplattler tegen. In Oostenrijk behoren Ländler en verschillende Polkavormen tot het regionale repertoire. In Zwitserland vind je onder andere Schottisch, Polka en lokale Ländlervormen. Zwitserse Ländlermuziek verwijst bovendien naar een muzikale traditie waarvan het repertoire niet uitsluitend uit dansen in driekwartsmaat bestaat. Rheinländer wordt ook buiten de gelijknamige regio gedanst.

Ook de Schuhplattler is niet zomaar een Polka met geklap: ritmische slagen op de dijen, schoenen of zolen bepalen de vorm, vaak op muziek in driekwartsmaat. Afzonderlijke dansen leggen vast welke slagreeksen, draaien en passen met een partner erbij horen. Bij de Ländler helpt dezelfde driekwartsmaat als bij de wals je om je te oriënteren, maar dat betekent niet dat je de techniek van de Weense wals ongewijzigd kunt overnemen.

Beim Polka-Grundschritt im 2/4-Takt kannst du eine verbreitete Form als „eins und zwei“ zählen: links gehen, rechts heransetzen, links gehen. Im folgenden Takt beginnt rechts. Das Heransetzen trägt Gewicht; bloßes Antippen ergibt eine andere Bewegung. Kleine Schritte lassen sich gemeinsam vorwärts, seitwärts oder drehend ausführen.

Ein einfacher Ländler-Drehschritt verteilt drei Belastungen auf „eins, zwei, drei“. Du setzt einen Schritt in die Bewegungsrichtung, führst den anderen Fuß seitlich mit und schließt oder ergänzt klein, je nach Fassung. Der nächste Takt beginnt mit dem anderen Fuß. Ländler können außerdem Handfassungswechsel und Armfiguren enthalten; sechs Fußbewegungen erklären noch keinen vollständigen Tanz.

Beim Schottisch und Boarischer findest du häufig zwei Wechselschrittfolgen, zuerst links, dann rechts, gefolgt von einem Drehteil. Eine verbreitete Schottischform ergänzt die Wechselschritte um Hüpfer und dreht anschließend mit vier Schritt-Hüpf-Bewegungen. Beim Boarischen können stattdessen vier gehende Drehschritte folgen. Die Notierung erfolgt häufig im 2/4- oder 4/4-Takt, die lokale Fassung entscheidet über die genaue Zuordnung. Wie bei den Bewegungsbausteinen im Line Dance hilft dir die Unterscheidung zwischen belastetem Schritt, unbelastetem Tupfen und Hüpfen auf dem Standbein.

Bij de Rijnlander volgt de figurenreeks meestal een tweedelige maat. In een veelvoorkomende versie voor paren beweeg je eerst met twee wisselpassen vooruit, beginnend met links en daarna met rechts. Daarna volgen kleine wendingen naar elkaar toe, vaak terwijl je afwisselend over je schouder kijkt, voordat een polkadraai volgt. Sommige versies bevatten nagebootste of echte kussen. Dat is een overgeleverde figuur, geen verplichting tot lichamelijk contact. Andere regionale versies leggen andere accenten of ordenen de onderdelen anders.

De sterpolka herken je daarentegen aan de formatie: een deel dat je als paar danst, wordt afgewisseld met een gezamenlijke sterfiguur. In een veelvoorkomende vorm leggen meerdere dansers hun rechterhanden bij elkaar in het midden en bewegen ze met polkapassen om dat midden heen. De partners blijven aan de buitenkant met elkaar verbonden. Voor de andere richting wissel je van hand en verander je van oriëntatie, waarna de groep weer uiteenvalt in paren. Hoeveel maten elk deel duurt en welke handhouding wordt gebruikt, hangt af van de versie.

De muziek draagt hier niet alleen de passen, maar ook de figurenwisselingen. Een terugkerende melodiefrase kan het einde van het paargedeelte en het begin van de ster aangeven. Zo verschillen deze dansen van een vrij samengestelde reeks: je herkent ze aan de wisselwerking tussen passen, formatie en muziekdeel.