Paris'teki Moulin Rouge: Cancan nasıl revü numarası oldu

Paris'teki Cancan'ın tarihi bir tiyatro afişiyle başlamaz. 1830'larda Cancan, özellikle öğrenciler tarafından halka açık dans salonlarında dans edilirdi. 1840'larda popüler bir müzikhol dansına dönüştü. Bu kronoloji önemlidir: Charles Zidler ve Joseph Oller, 1889'da Moulin Rouge'u açtıklarında dansın zaten bir geçmişi vardı.

Boulevard de Clichy'deki kabare, modern Cancan'ın doğum yeri olarak kabul edilir. Bu, orada her şeyin baştan icat edildiği anlamına gelmez. Burada kastedilen, dansın bağımsız bir revü numarasına dönüşmesidir. Var olan bir dans, farklı bir çerçeveye kavuştu ve böylece başka bir işlev kazandı.

Halka açık dans salonunda hareket, ortak bir akşamın parçasıdır. Oysa sahne numarasının yalnızca izleyen kişiler için de etkileyici olması gerekir. Anlaşılır bir akışa ve uzaktan da etki bırakmaya ihtiyaç duyar. Paris'teki dans stillerinin tarihini inceliyorsan, çerçevenin bu şekilde değişmesi, tek tek hareketleri sorgulamak kadar önemlidir.

1890'lı yıllarda La Goulue ve Jane Avril, Moulin Rouge'da sahne aldı. Önemleri, bir dans ekibinin herhangi bir üyesi olma rolüne indirgenemez. Günümüze ulaşan isimleri bile dikkati sahnedeki kişiliklere yöneltir. Bir revü gösterisi tekrarlanabilir, aynı zamanda onu sergileyen kişiler tarafından şekillendirilebilir.

Toulouse-Lautrec bu sahneyi tablolarında ve afişlerinde ölümsüzleştirdi. Böylece gösterilerin yanı sıra, asıl dans gecesinden bağımsız olarak görülebilen bir görsel dünya ortaya çıktı. Bir afişi gören kişi, resmedilen dansçıyı daha önce sahnede izlemiş olmak zorunda değildi. Görsel beklentiler yaratabilir ve bir kişiyi bir mekânla özdeşleştirebilirdi.

Sık rastlanan bir yanılgı da burada ortaya çıkar: Çarpıcı bir görsel, kolayca eksiksiz bir açıklama gibi algılanabilir. Oysa bir afiş ne müziğin tüm akışını ne de gösterideki bütün geçişleri içerir. Afiş, bunları yoğunlaştırır. Görsel dünya Cancan tarihinin bir parçasıdır, dansın yerini tutmaz. Bu nedenle, konuyu değerlendirirken sahne kişiliğini, gerçek performansı ve sanatsal betimlemeyi birbiriyle bağlantılı ama farklı unsurlar olarak ele almak faydalı olur.

1920'lerde koreograf Pierre Sandrini, Moulin Rouge'da French Cancan'ı yarattı. İlk dans salonları, 1890'lardaki gösteriler ve bu daha sonraki sahne uyarlaması arasında farklı gelişim evreleri bulunur. Her şeyi değişmez tek bir görüntü altında toplarsan, bu hikâyeyi açıklayan değişimleri gözden kaçırırsın.

Koreografisi yapılmış bir numara, alınan kararları bir araya getirir: Hareketler seçilir, geçişler düzenlenir ve performanslar müzikle buluşturulur. Kostümler bu kararları görünür kılmaya yardımcı olur. Giysilerin bir gösteriyi nasıl şekillendirdiğini, iki biçimi eş tutmadan, Burlesque'de ifade aracı olarak kostümler örneğiyle de anlayabilirsin.

Bir izleyici olarak bu, değişmeden kalmış erken dönem dans salonundan bir kesit değil, sahne için biçimlendirilmiş bir uyarlama gördüğün anlamına gelir. Daha sonraki revü biçimi, toplumsal kökenini silmez ama sunum ve uyum açısından kendine özgü gereklilikler geliştirir. Böylece dansın bu mekândan daha eski olmasına rağmen Moulin Rouge'un Cancan tarihindeki önemini anlayabilirsin. Bu tarihsel bağ, günümüzdeki programlar veya sahne alanlar hakkında bir şey söylemez.